Een houten buitenverblijf staat jarenlang buiten. Regen, zon, hoge luchtvochtigheid, droge periodes en temperatuurverschillen hebben allemaal invloed op het hout. Toch begint goed omgaan met vocht niet pas wanneer een kapschuur, veranda of overkapping eenmaal in de tuin staat.

Dat begint veel eerder.

Hout bevat van nature vocht. Wanneer hout droogt, verandert het: het kan krimpen, vervormen en scheuren. Daarom besteden we bij Trendhout al vóór de verwerking aandacht aan het drogen, opslaan en controleren van ons hout.

Maar hoe weet je eigenlijk hoeveel vocht er in een houten balk zit? En waarom is dat juist voor hout dat jarenlang buiten wordt toegepast belangrijk?

Cor van de Beek houdt zich bij Trendhout al ongeveer tien jaar bezig met de opslag, verwerking en bewaring van hout. Een belangrijk onderdeel daarvan is het controleren van het vochtgehalte van Douglas en eiken voordat het hout verder wordt verwerkt.

Vanuit zijn dagelijkse werk ziet Cor precies hoe hout reageert tijdens opslag, droging en verwerking en waarom een goede voorbereiding belangrijk is voordat het uiteindelijk onderdeel wordt van een buitenverblijf.

Hout is een natuurlijk materiaal. Het neemt vocht op uit zijn omgeving en geeft vocht weer af wanneer de omstandigheden droger worden. Dat proces stopt niet nadat een buitenverblijf is gemonteerd.

Een Douglas staander kan tijdens een vochtige periode opnieuw vocht opnemen en tijdens warm en droog weer weer vocht afgeven. Daardoor blijft hout gedurende zijn hele levensduur reageren op zijn omgeving. Dit noemen we het werken van hout.

Voor een buitenconstructie is het daarom niet realistisch om te streven naar hout dat permanent volledig droog blijft. Buiten krijgt hout nu eenmaal te maken met wisselende omstandigheden.

Wel is het belangrijk om vóór de verwerking te weten met welk hout je werkt en het materiaal goed voor te bereiden op de toepassing waarvoor het wordt gebruikt.

Versgezaagd hout bevat relatief veel vocht. Wanneer dat vocht uit het hout verdwijnt, krimpt het materiaal. Bij zware houten balken kan daarbij spanning ontstaan doordat de buitenzijde vaak sneller droogt dan het hout verder naar binnen.

Dat kan onder andere leiden tot krimp, vervorming, veranderingen in maatvoering en scheurvorming.

Daarom droogt Trendhout het hout zelf en houden we tijdens opslag en verwerking het vochtgehalte in de gaten. Het doel is daarbij niet simpelweg om hout zo droog mogelijk te krijgen. Het juiste vochtgehalte hangt af van de houtsoort, de afmetingen en vooral van de toepassing.

Een houten deur stelt bijvoorbeeld andere eisen aan de maatvastheid dan een zware Douglas staander in een kapschuur. Voor een buitenverblijf draait het daarom vooral om controle over het materiaal: weten hoeveel vocht het bevat en rekening houden met de manier waarop het daarna verder zal werken.

Aan de buitenkant van een houten balk kun je niet betrouwbaar zien hoeveel vocht er nog in zit. Een balk kan aan het oppervlak droog aanvoelen, terwijl het hout dieper naar binnen nog een duidelijk hoger vochtgehalte heeft.

Daarom gebruiken we bij Trendhout geen eenvoudige oppervlaktemeting, maar een professionele houtvochtmeter met inslagelektrode. De lange meetpennen worden diep in het hout gebracht. Zo meten we niet alleen de buitenste laag van de balk, maar krijgen we een beter beeld van het vocht dat zich verder in het hout bevindt.

Juist bij zware Douglas- en eiken balken is dat belangrijk. De buitenzijde van een dikke balk kan namelijk sneller drogen dan het binnenste gedeelte.

Het meetprincipe is relatief eenvoudig. Vochtig hout geleidt elektriciteit anders dan droog hout. De houtvochtmeter meet de elektrische weerstand tussen de meetpennen en vertaalt deze naar een indicatie van het vochtpercentage.

Voor Trendhout is de meting geen los controlemoment. Ze maakt deel uit van het volledige proces van drogen, bewaren en verwerken van hout voordat het naar de productie gaat.

Een buitenverblijf staat niet in een constante omgeving. Het hout krijgt gedurende het jaar te maken met regen, hoge luchtvochtigheid, zon, wind en verschillen tussen warme, droge en koude, vochtige periodes.

Daarom draait goed bouwen met hout niet alleen om het vochtpercentage op het moment waarop een balk wordt verwerkt. Minstens zo belangrijk is dat er tijdens de hele voorbereiding en constructie rekening wordt gehouden met vocht.

Bij een houten buitenconstructie spelen bijvoorbeeld de volgende zaken een rol:

• het vochtgehalte vóór verwerking;
• de manier waarop het hout is gedroogd;
• correcte opslag van het hout;
• ventilatie rondom houten onderdelen;
• afwatering;
• bescherming tegen langdurige vochtbelasting;
• contact met de ondergrond;
• de natuurlijke werking van het hout.

Hout buiten volledig beschermen tegen vocht is niet het uitgangspunt. Een buitenconstructie moet juist zo worden gemaakt dat vocht geen onnodige problemen veroorzaakt en het hout na vochtbelasting weer kan drogen.

Goed buiten bouwen begint daarom al lang voordat het hout daadwerkelijk buiten staat.

Douglas wordt veel toegepast in houten buitenverblijven. Maar versgezaagd Douglas en gedroogd Douglas gedragen zich niet hetzelfde.

Versgezaagd Douglas bevat meer vocht en zal tijdens het drogen nog relatief veel veranderen. Naarmate vocht uit het hout verdwijnt, krimpt het materiaal en kunnen spanningen ontstaan.

Door het hout vóór verdere verwerking gecontroleerd te drogen, vindt een belangrijk deel van dat proces al eerder plaats.

Dat betekent niet dat gedroogd Douglas daarna helemaal niet meer werkt. Ook gedroogd hout blijft buiten reageren op temperatuur en luchtvochtigheid. Het drogen zorgt er vooral voor dat we meer controle hebben over het materiaal waarmee we onze buitenverblijven produceren.

Dat is belangrijk wanneer zware houten onderdelen later nauwkeurig op elkaar moeten aansluiten.

Niet iedere houtsoort reageert hetzelfde op droging. Douglas en eiken vragen daarom ieder om hun eigen manier van opslag en verwerking.

Vooral massief eiken kan tijdens het drogen sterk blijven werken. Krimp, kleine vervormingen en scheurvorming horen in bepaalde mate bij de natuurlijke eigenschappen van het materiaal.

Daarom geldt bij Trendhout voor geleverd eiken ook een duidelijke praktische richtlijn: monteer het hout bij voorkeur binnen ongeveer drie weken na levering.

Dat heeft direct te maken met het verder drogen en werken van het hout. Wanneer zware eiken onderdelen langdurig blijven liggen voordat ze worden gemonteerd, kunnen ze verder veranderen. Daardoor kunnen verbindingen en onderdelen uiteindelijk minder eenvoudig op elkaar aansluiten.

Het laat goed zien waarom er niet één ideaal vochtpercentage bestaat dat voor iedere houtsoort, iedere balk en iedere toepassing hetzelfde is.

Ook zorgvuldig voorbereid hout blijft een natuurproduct.

Bij een zware balk reageert de buitenzijde bovendien sneller op veranderingen in vocht dan het hout verder naar binnen. Hierdoor kunnen spanningen ontstaan en kan het hout tijdens het drogen scheuren.

Zo’n droogscheur kan behoorlijk zichtbaar zijn, maar betekent niet automatisch dat er iets mis is met de kwaliteit of constructieve werking van een buitenverblijf.

Bij zowel Douglas als eiken kan scheurvorming onderdeel zijn van het natuurlijke droog- en verouderingsproces.

Wil je weten hoe zulke scheuren ontstaan, wanneer ze normaal zijn en wanneer het verstandig is om ze te laten beoordelen? Lees dan ons artikel over scheuren in hout.

Bij Trendhout verwerken we Douglas en eiken dagelijks in onder andere overkappingen, veranda’s, kapschuren, zadeldakschuren, tuinkamers en andere houten buitenverblijven.

Daarom kijken we niet alleen naar hoe een balk eruitziet. Al vóór het zagen en monteren besteden we aandacht aan het drogen, meten en bewaren van het hout.

We drogen ons hout zelf, controleren het vochtgehalte en houden tijdens de opslag rekening met de manier waarop Douglas en eiken verder werken.

Dat betekent niet dat het hout daarna nooit meer krimpt, scheurt of verandert. Goed werken met hout begint juist bij het begrijpen en beheersen van die natuurlijke eigenschappen.

De kwaliteit van een buitenverblijf begint dus niet pas bij de montage in de tuin. Een belangrijk deel daarvan wordt al bepaald in onze houtopslag.

Cor van de Beek
Verantwoordelijk voor houtopslag en -verwerking bij Trendhout

Cor houdt zich bij Trendhout inmiddels ongeveer tien jaar bezig met de opslag, verwerking en bewaring van hout. Vanuit zijn dagelijkse werkzaamheden bewaakt hij onder andere het drogen en opslaan van Douglas en eiken en controleert hij met vochtmetingen hoe het hout eraan toe is voordat het verder wordt verwerkt.

Van houtsoort en afmetingen tot wanden, deuren en andere opties: ontdek welke mogelijkheden passen bij jouw tuin en wensen.